Καρκίνος αιδοίου: Ποια είναι τα συμπτώματα και πώς θεραπεύεται

Ο καρκίνος αιδοίου είναι ένα είδος καρκίνου που εμφανίζεται στην επιφάνεια των έξω γεννητικών οργάνων, δηλαδή στην περιοχή του δέρματος που πλαισιώνει την ουρήθρα και τον κόλπο περιλαμβάνοντας την κλειτορίδα και τα χείλη του αιδοίου. Συνήθως εμφανίζεται ως μικρό εξόγκωμα ή ως έλκος στην περιοχή του αιδοίου που συνοδεύεται από κνησμό. Ο καρκίνος αιδοίου τις περισσότερες φορές απαντάται σε ηλικιωμένες γυναίκες.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

Ο καρκίνος αιδοίου εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες που παρουσιάζουν έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω παράγοντες κινδύνου:

Αυξανόμενη ηλικία: Συνήθως εμφανίζεται σε γυναίκες άνω των 65 ετών.
Κάπνισμα
Έκθεση στον ιό HPV
Ασθενείς με παθήσεις του ανοσοποιητικού (π.χ. HIV λοίμωξη)
Ύπαρξη προκακρινοματωδών καταστάσεων (Vulvar Intraepithilial Neoplasia – VIN) που δεν έχουν δεχτεί θεραπεία, ενδέχεται να οδηγήσουν σε καρκίνο.
Κάποια υποκείμενη νόσος του αιδοίου, όπως π.χ. ο λειχήνας που έχει 3% πιθανότητα να οδηγήσει σε καρκίνο του αιδοίου.

Ποια είναι τα συμπτώματα για τον καρκίνο αιδοίου;

Δερματικές αλλοιώσεις (π.χ. αλλαγές στο χρώμα και πάχυνση)
Μικρό ογκίδιο ή ακόμα και έλκος
Πιθανή διόγκωση βουβωνικών λεμφαδένων
Κνησμός που δεν υποχωρεί
Ευαισθησία και πόνος στην περιοχή
Αιμορραγία

Είδη νεοπλασίας αιδοίου

Καρκίνωμα πλακωδών κυττάρων (Squamous Cell Carcinoma – SCC): Αποτελεί τη πλειοψηφία των περιπτώσεων.
Μελάνωμα: Στην περίπτωση αυτή ο καρκίνος αιδοίου ξεκινάει από τα κύτταρα παραγωγής μελανίνης που βρίσκονται στο δέρμα του αιδοίου.

Καρκίνος αιδοίου: Πώς πραγματοποιείται η διάγνωση;

Τα διαγνωστικά εργαλεία που έχουμε στη διάθεση μας είναι τα παρακάτω:

Κλινική εξέταση: Επισκόπηση αιδοίου για εύρεση πιθανών αλλοιώσεων.
Αιδοιοσκόπηση: Με τη χρήση οξικού οξέος και του κολποσκοπίου δύναται να ανιχνευθούν αλλοιώσεις στο δέρμα του αιδοίου.
Λήψη βιοψίας από την περιοχή του αιδοίου ή/και τους βουβωνικούς λεμφαδένες: Σε περίπτωση που υπάρχει υποψία κακοήθειας λαμβάνοντας ένα ιστοτεμάχιο από την περιοχή της βλάβης μπορούμε να οδηγηθούμε στη διάγνωση.
Σε περίπτωση υποψίας μεταστάσεων δύναται να χρησιμοποιηθούν η αξονική (CT) και η μαγνητική (MRI) τομογραφία ή και το PET scan για έλεγχο του θώρακα, της κοιλίας καθώς και των βουβωνικών λεμφαδένων.

Καρκίνος αιδοίου και σταδιοποίηση κατά FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics):

Στάδιο I: Ο όγκος περιορίζεται μόνο στο αιδοίο ή και στο περίνεο και δεν έχει επεκταθεί περαιτέρω.

IA: Ο όγκος περιορίζεται μόνο στο αιδοίο ή και στο περίνεο, είναι κάτω από 2 cm και δεν έχει διείσδυση πάνω από 1 mm.
ΙΒ: Ο όγκος είναι μεγαλύτερος από 2 cm ή διεισδύει πάνω από 1 mm βάθος.

Στάδιο ΙΙ: Ο όγκος έχει οποιοδήποτε μέγεθος και έχει διασπαρεί στις γειτονικές δομές, περιλαμβάνοντας το κατώτερο τμήμα της ουρήθρας, του κόλπου ή του πρωκτού, αλλά δεν έχει επεκταθεί στους λεμφαδένες ή σε άλλα σημεία του σώματος.

Στάδιο ΙΙΙ: Ο όγκος έχει επεκταθεί στους γειτονικούς ιστούς όπως τον κόλπο, την ουρήθρα, τον πρωκτό αλλά και στους βουβωνικούς λεμφαδένες. Δεν υπάρχουν όμως απομακρυσμένες μεταστάσεις.

ΙΙΙΑ: Ο όγκος έχει επεκταθεί στους γειτονικούς ιστούς (τον κόλπο, την ουρήθρα, τον πρωκτό) και υπάρχουν 1-2 μεταστάσεις στους λεμφαδένες που είναι <5 mm ή υπάρχει 1 μετάσταση >5 mm. Δεν υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις.
IIIB: Ο όγκος έχει επεκταθεί στους γειτονικούς ιστούς (τον κόλπο, την ουρήθρα, τον πρωκτό) και υπάρχουν ≥3 μεταστάσεις στους λεμφαδένες που είναι <5 mm ή υπάρχουν ≥2 μεταστάσεις ≥5 mm. Δεν υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις.
ΙΙΙC: Ο όγκος έχει επεκταθεί στους γειτονικούς ιστούς (τον κόλπο, την ουρήθρα, τον πρωκτό) και υπάρχουν ≥1 λεμφαδένες που έχει προσβληθεί η κάψα τους.Δεν υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις.

Στάδιο IV: Ο όγκος έχει επεκταθεί στο ανώτερο τμήμα του κόλπου, της ουρήθρας ή του πρωκτού ή έχει απομακρυσμένες μεταστάσεις σε άλλα σημεία του σώματος.

IVA: Ο όγκος έχει επεκταθεί στο ανώτερο τμήμα του κόλπου, της ουρήθρας ή του πρωκτού, στην ουροδόχο κύστη, στα οστά της πυέλου ή έχει επεκταθεί στους τοπικούς λεμφαδένες προκαλώντας εξέλκωση.Δεν υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις.
IVB: Ο όγκος έχει δώσει απομακρυσμένες μεταστάσεις σε άλλα σημεία του σώματος.

Στην περίπτωση μελανώματος χρησιμοποιείται άλλο σύστημα σταδιοποίησης.

Πώς θεραπεύεται ο καρκίνος αιδοίου;

Ο καρκίνος αιδοίου αντιμετωπίζεται με θεραπευτικό πλάνο που εξατομικεύεται ανά περίπτωση. Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο, αλλά και το στάδιο στο οποίο διαγιγνώσκεται ο καρκίνος και μπορεί να περιλαμβάνει:

Χειρουργική αφαίρεση του όγκου:

Με ευρεία τοπική εκτομή, όπου αφαιρείται ο όγκος και τμήμα δέρματος γύρω από αυτόν που δείχνει υγιές, έτσι ώστε να βελτιστοποιηθούν οι πιθανότητες να αφαιρεθεί ο όγκος χωρίς να παραμείνει υπόλειμμα.
Μερική ή ριζική αιδοιεκτομή, όπου αφαιρείται τμήμα ή ολόκληρη η περιοχή του δέρματος του αιδοίου, καθώς και οι υποκείμενοι ιστοί. Αυτό προτιμάται σε μεγαλύτερους καρκίνους.

Χειρουργική αφαίρεση γειτονικών λεμφαδένων: Αν υπάρχουν υποψίες για επέκταση του καρκίνου τους λεμφαδένες προτείνεται οι αφαίρεσή τους.

Τις περισσότερες φορές πραγματοποιείται η αφαίρεση και εξέταση του φρουρού λεμφαδένα, δηλαδή αυτού στον οποίο είναι πιθανότερο να έχει γίνει πρώτα η διασπορά.

Αν βρεθεί καθαρός, τότε είναι σχεδόν απίθανη η επέκταση καρκινικών κυττάρων παραπέρα. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζουμε την έκταση του χειρουργείου και μειώνουμε αισθητά τις πιθανότητες εμφάνισης μιας συχνής επιπλοκής που ονομάζεται λεμφοίδημα.

Ακτινοβολία: Κάποιες φορές χρησιμοποιείται πριν από το χειρουργείο για να επιτευχθεί σμίκρυνση του όγκου πριν την αφαίρεσή του ή χρησιμοποιείται και μετεγχειρητικά, κυρίως όταν πραγματοποιείται αφαίρεση προσβεβλημένων λεμφαδένων, με σκοπό την εξάλειψη πιθανών υπολειμματικών καρκινικών κυττάρων στην περιοχή. Ενδέχεται να συνδυαστεί και με χημειοθεραπεία.

Χημειοθεραπεία: Δύναται να χρησιμοποιηθεί προεγχειρητικά σε συνδυασμό με την ακτινοβολία για να επιτευχθεί μείωση του μεγέθους του όγκου ή και σε περιπτώσεις προχωρημένου σταδίου καρκίνου όπου υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις.

Μετά το πέρας της θεραπείας, ακόμα κι αν αυτή στεφθεί με πλήρη επιτυχία, είναι εξαιρετικά σημαντικό το κομμάτι της παρακολούθησης (follow up), το οποίο εξατομικεύεται για κάθε ασθενή, και αυτό διότι ελλοχεύει η πιθανότητα υποτροπής.

Ρομποτική χειρουργική

Η ρομποτική χειρουργική δεν αποτελεί συνήθως την κύρια μέθοδο για την αφαίρεση της βλάβης στο αιδοίο, καθώς η εκτομή του όγκου πραγματοποιείται κατά κανόνα τοπικά (ευρεία τοπική εκτομή ή αιδοιεκτομή, ανάλογα με το μέγεθος και την εντόπιση).

Ωστόσο, σε επιλεγμένες περιπτώσεις και με βάση τη σταδιοποίηση και τα ευρήματα, ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές (συμπεριλαμβανομένης της ρομποτικής υποβοήθησης) μπορεί να αξιοποιηθούν σε συγκεκριμένα χειρουργικά στάδια, όπως στη στοχευμένη αντιμετώπιση λεμφαδενικών πεδίων, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο και είναι ογκολογικά ασφαλές.
Η καταλληλότητα οποιασδήποτε τεχνικής καθορίζεται πάντα εξατομικευμένα, με στόχο το βέλτιστο ογκολογικό αποτέλεσμα και τη μείωση επιπλοκών.

Για την ολοκληρωμένη αξιολόγηση, τη σταδιοποίηση και τον σχεδιασμό της θεραπείας, μπορείτε να απευθυνθείτε στον Μαιευτήρα Χειρουργό Γυναικολόγο, Χαρίλαο Χαραλαμπίδη, με εξειδίκευση στη γυναικολογική ογκολογία και στις ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους.

επιστημονική επιμέλεια