Καρκίνος Ενδομητρίου: Αίτια, Διάγνωση & Σύγχρονες Θεραπείες

Ο καρκίνος ενδομητρίου είναι ο καρκίνος που αναπτύσσεται στο στρώμα των κυττάρων που επενδύει εσωτερικά την κοιλότητα της μήτρας και ονομάζεται ενδομήτριο. Αποτελεί την πιο συχνή μορφή καρκίνου της μήτρας, ενώ λιγότερο συχνός είναι ο καρκίνος που προέρχεται από το μυϊκό τοίχωμά της και ονομάζεται σάρκωμα μήτρας.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

Οι πιο σημαντικοί παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου ενδομητρίου είναι:

• Πρόωρη εμμηναρχή ή καθυστερημένη εμμηνόπαυση: Στις γυναίκες με μεγαλύτερο αριθμό περιόδων, το ενδομήτριο εκτίθεται συνολικά περισσότερο σε οιστρογόνα με αποτέλεσμα οι πιθανότητες για ανάπτυξη καρκίνου να είναι ελαφρώς αυξημένες.
• Παχυσαρκία: Ο λιπώδης ιστός παράγει κι αυτός οιστρογόνα με αποτέλεσμα το ενδομήτριο να διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο.
• Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS): Ιδιαίτερα σε γυναίκες που έχουν λιγότερες από μία περίοδο ανά τρίμηνο.
• Σακχαρώδης διαβήτης
• Υποκείμενη νόσος του ενδομητρίου (υπερπλασία ενδομητρίου, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από ατυπία)
• Αυξανόμενη ηλικία: Όσο μεγαλύτερη είναι η γυναίκα τόσο μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχει για εμφάνιση καρκίνου του ενδομητρίου, μιας και τα περισσότερα περιστατικά εμφανίζονται μετά την εμμηνόπαυση.
• Ατεκνία: Γυναίκες που δεν έχουν κυοφορήσει ποτέ διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.
• Θεραπεία για καρκίνο του μαστού: Συγκεκριμένα η έκθεση σε Ταμοξιφαίνη για κάποιο χρονικό διάστημα αυξάνει την πιθανότητα για εμφάνιση καρκίνου του ενδομητρίου.
• Κληρονομικός μη-πολυποδιασικός καρκίνος του παχέος εντέρου (HNPCC) ή Σύνδρομο Lynch 
• Σπάνιες κύστες ωοθηκών που παράγουν μεγάλες ποσότητες οιστρογόνων

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Το συχνότερο σύμπτωμα που παρουσιάζει ο καρκίνος ενδομητρίου είναι η μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία. Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας μπορεί να εμφανιστεί μεσοκύκλια αιμορραγία ή αιμορραγία με αυξημένη ένταση και διάρκεια.

Καρκίνος ενδομητρίου και διάγνωση

Η διάγνωση για τον καρκίνο του ενδημητρίου βασίζεται σε συνδυασμό κλινικών και απεικονιστικών μέσων:

• Λήψη λεπτομερούς ιστορικού για ανεύρεση πιθανών παραγόντων κινδύνου, καθώς και κλινική εξέταση
• Διακολπικός υπερηχογραφικός έλεγχος: Με τη χρήση υπερήχων εκτιμούμε το πάχος και την ηχογένεια του ενδομητρίου. 
• Βιοψία ενδομητρίου σε επίπεδο ιατρείου με εύκαμπτο πλαστικό αυλό (pipelle)
• Υστεροσκόπηση με λήψη βιοψίας: Χρησιμοποιώντας μια κάμερα διαμέσου του κόλπου εκτιμούμε άμεσα το ενδομήτριο και σε περίπτωση εντόπισης ύποπτης περιοχής, πραγματοποιείται λήψη βιοψίας συνήθως πραγματοποιώντας και απόξεση.

Είδη καρκίνου ενδομητρίου

Το 95% των περιπτώσεων είναι αδενοκαρκινώματα, τα οποία διακρίνονται σε:

• Ενδομητριοειδές αδενοκαρκίνωμα που αποτελεί το 75% των αδενοκαρκινωμάτων
• Ορώδες καρκίνωμα που αποτελεί το περίπου 5% των αδεοκαρκινωμάτων
• Διαυγοκυτταρικό καρκίνωμα που αποτελεί 1–2% των αδενοκαρκινωμάτων.

Σταδιοποίηση καρκίνου ενδομητρίου κατά FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics)

Στάδιο Ι: Ο όγκος εντοπίζεται στη μήτρα και δεν έχει επεκταθεί εκτός αυτής.

• Στάδιο ΙΑ: Έχει διηθήσει λιγότερο από το 50% του μυομητρίου.
• Στάδιο ΙΒ: Έχει διηθήσει λιγότερο από το 50% του μυομητρίου.

Στάδιο ΙΙ: Ο όγκος έχει εξαπλωθεί και στον τράχηλο της μήτρας.

Στάδιο ΙΙΙ: Ο όγκος έχει επεκταθεί πέραν του τραχήλου και της μήτρας, σε άλλα σημεία του γεννητικού συστήματος ή σε γειτονικούς λεμφαδένες.

• Στάδιο ΙΙΙΑ: Επέκταση στον ορογόνο της μήτρας ή στις σάλπιγγες ή στις ωοθήκες
• Στάδιο ΙΙΙΒ: Επέκταση στον κόλπο ή στα παραμήτρια
• Στάδιο ΙΙΙC1: Επέκταση στους πυελικούς λεμφαδένες
• Στάδιο ΙΙΙC2: Επέκταση στους παρα-αορτικούς λεμφαδένες

Στάδιο ΙV: Ο όγκος έχει διασπαρεί στην ουροδόχο κύστη ή το έντερο ή σε άλλα απομακρυσμένα όργανα του σώματος.

• Στάδιο ΙVΑ: Επέκταση στο βλεννογόνο της ουροδόχου κύστης ή του εντέρου
• Στάδιο ΙVΒ: Επέκταση στους βουβωνικούς λεμφαδένες ή σε άλλα απομακρυσμένα σημεία

Ποιες είναι οι θεραπευτικές προσεγγίσεις;

1.Χειρουργική θεραπεία

Η βασική αντιμετώπιση είναι η ολική υστερεκτομή μετά των εξαρτημάτων. Αν δεν υπάρχει διασπορά της νόσου δύναται να πραγματοποιηθεί λαπαροσκοπικά. Συνήθως αφαιρούνται και οι γειτονικοί λεμφαδένες για εξέταση (λεμφαδενεκτομή) ή πιο συχνά ο έλεγχος του “φρουρού” λεμφαδένα, διαδικασία η οποία και αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί λαπαροσκοπικά.

Η πλέον σύγχρονη και καινοτόμα θεραπευτική προσέγγιση είναι η ρομποτικά υποβοηθούμενη λαπαροσκόπηση.

Ρομποτική Χειρουργική με το σύστημα da Vinci

Η ρομποτική υστερεκτομή αποτελεί την πιο εξελιγμένη ελάχιστα επεμβατική επιλογή. Με το σύστημα da Vinci, ο χειρουργός ελέγχει ρομποτικούς βραχίονες υψηλής ακρίβειας, επιτυγχάνοντας:

• Εξαιρετικά ακριβείς κινήσεις χωρίς τρόμο χεριών
• Μεγέθυνση εικόνας 3D υψηλής ανάλυσης
• Καλύτερη πρόσβαση σε δύσκολα ανατομικά σημεία (π.χ. λεμφαδενεκτομή – “φρουρός” λεμφαδένας)
• Μικρότερο χειρουργικό τραύμα
• Ελάχιστη απώλεια αίματος
• Ταχύτερη ανάρρωση και μικρότερος μετεγχειρητικός πόνος
• Μειωμένο ποσοστό επιπλοκών και λιγότερες συμφύσεις

Η ρομποτική χειρουργική είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε γυναίκες με παχυσαρκία, προχωρημένα στάδια, ανάγκη εκτεταμένης λεμφαδενεκτομής ή σε δύσκολες ανατομικές συνθήκες.

2.Ακτινοβολία

Μπορεί να εφαρμοστεί ως κύρια θεραπεία αν πρόκειται για καρκίνο ενδομητρίου προχωρημένου σταδίου ή συμπληρωματικά μετά από χειρουργείο για να μειώσει την πιθανότητα υποτροπής. Δύναται να πραγματοποιηθεί εξωτερικά, με τη χρήση πηγής που ακτινοβολεί τη συγκεκριμένη περιοχή του σώματος ή εσωτερικά, με την τοποθέτηση συσκευής που ακτινοβολεί εντός του κόλπου.

3.Χημειοθεραπεία

Συνιστάται μετά από χειρουργείο, εάν εκτιμάται ότι υπάρχει αυξημένη πιθανότητα υποτροπής ή και πριν το χειρουργείο με σκοπό να συρρικνωθεί ο όγκος και να είναι ευκολότερα εξαιρέσιμος. Επίσης, δύναται να χορηγηθεί σε περίπτωση καρκίνου προχωρημένου σταδίου, όπου υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις.

3.Ορμονοθεραπεία

Πρόκειται για θεραπεία που μειώνει τα επίπεδα ορμονών στον οργανισμό που ευνοούν την εξέλιξη της νόσου. Συνήθως χορηγείται σε περίπτωση καρκίνου προχωρημένου σταδίου, όπου υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις.

3.Ανοσοθεραπεία

Σε περιπτώσεις προχωρημένης νόσου και εκεί που οι υπόλοιπες επιλογές έχουν αποτύχει, μπορεί να χορηγηθούν ανοσοτροποποιητικά φάρμακα, τα οποία ενδέχεται να βοηθήσουν στην εξέλιξη της νόσου.

Εξειδίκευση στη Ρομποτική Χειρουργική

Ο Χαρίλαος Χαραλαμπίδης, Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος, διαθέτει υψηλή εξειδίκευση στη ρομποτική χειρουργική και εμπειρία στην αντιμετώπιση γυναικολογικών παθήσεων με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, προσφέροντας άριστα λειτουργικά και αισθητικά αποτελέσματα σε κάθε επέμβαση.
Με σεβασμό, τεκμηριωμένη επιστημονική κατάρτιση και συνεχή παρακολούθηση των πιο πρόσφατων διεθνών εξελίξεων, ο ιατρός εξασφαλίζει ασφαλή, σύγχρονη και ολοκληρωμένη θεραπευτική προσέγγιση σε κάθε γυναίκα.